Autor: Zsolt Darvas

Ekspert ośrodka badawczego Breugel w Brukseli

COVID-19 powiększył lukę dochodową w Europie

W I poł. 2020 roku w Unii Europejskiej liczba miejsc pracy dla pracowników z wyższym wykształceniem wzrosła, a spadła dla pracowników o niskim poziomie wykształcenia. Powiększyła się luka dochodowa w Europie.
COVID-19 powiększył lukę dochodową w Europie

(©Envato)

W ten sposób pandemia dodatkowo pogłębiła istniejące nierówności dochodowe, potwierdzając potrzebę podjęcia działań na rzecz rozwoju gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu.

Chociaż COVID-19 zaskoczył niemal wszystkich, wywołany przez pandemię wzrost nierówności  nie powinien nas w gruncie rzeczy dziwić. Doświadczenia historyczne pokazują, że epidemie skutkują wzrostem nierówności dochodowych. Przy projektowaniu szeroko zakrojonych działań na rzecz ochrony zatrudnienia i wsparcia sektorów najbardziej dotkniętych w wyniku pandemii rządy państw europejskich zapewne brały te potencjalne skutki pod uwagę. Niestety środki te nie okazały się dość skuteczne, aby zapobiec pogłębianiu przepaści między bogatymi a biednymi.

Potencjał pracy zdalnej we Francji, skutki zamknięcia szkół

W UE 8 proc. pracowników z wykształceniem średnim I stopnia lub niższym straciło zatrudnienie w okresie od ostatniego kwartału 2019 roku do drugiego kwartału 2020 roku. W tym samym czasie liczba miejsc pracy dla pracowników posiadających wykształcenie uniwersyteckie wzrosła o 3 proc. Tymczasem liczba miejsc pracy dla pracowników o średnich kwalifikacjach spadła o 5 proc.

Ten obraz różnic między pracownikami o niskim poziomie wykształcenia a tymi wykształceniem widać we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej i w Wielkiej Brytanii. Liczba miejsc pracy dla pracowników o niskim poziomie wykształcenia spadła wszędzie, tymczasem liczba miejsc pracy dla pracowników z wyższym wykształceniem wzrosła w 14 państwach członkowskich UE oraz w Wielkiej Brytanii, natomiast spadła w 11 państwach członkowskich UE (dane dotyczące Niemiec nie są dostępne, natomiast dane dotyczące Litwy prawdopodobnie obarczone są błędem). W tych 11 krajach spadek liczby miejsc pracy dla pracowników z wykształceniem wyższym był mniejszy niż w przypadku pracowników o niskim poziomie wykształcenia. Spadek zatrudnienia mniej wykształconych pracowników był szczególnie duży w kilku krajach Europy Środkowej i Wschodniej, a także w Irlandii i Hiszpanii.

Jakie grupy pracowników zyskały, jakie straciły

W podziale na poszczególne zawody, spadek w przypadku zawodów podstawowych (lub pracowników niewykwalifikowanych, zgodnie z klasyfikacją przedstawioną tutaj) wyniósł 9 proc., podczas gdy liczba pracowników usług i sprzedaży spadła o 8 proc., a liczba operatorów maszyn i urządzeń oraz pracowników montażu spadła o 5 proc. Dla porównania, liczba specjalistycznych miejsc pracy wzrosła o 3 proc., mimo że liczba menedżerów spadła o 4 proc.

Ubożenie zachodniej klasy średniej po globalnym kryzysie finansowym

Różnice w wykształceniu były nie bez znaczenia również w obrębie poszczególnych grup zawodowych. Na przykład wśród specjalistów poziom zatrudnienia wzrósł o 4 proc. w przypadku osób z wykształceniem wyższym, natomiast w przypadku osób z wykształceniem średnim spadł o 3 proc. Wśród pracowników usług i sprzedaży zatrudnienie osób z wykształceniem wyższym spadło o 6 proc., natomiast w przypadku osób z wykształceniem średnim spadek wyniósł 8 proc., a  tych z najniższym poziomem wykształcenia – 11 proc.

Różnice pomiędzy płciami były w tym zakresie stosunkowo niewielkie. W Unii Europejskiej zatrudnienie wśród kobiet o niskim poziomie wykształcenia spadło o 8,3 proc. między 4 kwartałem 2019 roku a drugim kwartałem 2020 roku, podczas gdy wśród mężczyzn spadek ten wyniósł 7,1 proc. Wśród pracowników z wyższym wykształceniem wzrost zatrudnienia wyniósł 1,9 proc. w przypadku kobiet i 3,6 proc. w przypadku mężczyzn. Obserwowane są jednak pewne różnice między poszczególnymi krajami.

Ekonomia jako nauka o zmniejszaniu ubóstwa (podcast)

Dane za trzeci kwartał 2020 roku dostępne są tylko dla kilku państw. We Francji i Hiszpanii zanotowano wzrost liczby miejsc pracy dla pracowników o niskim poziomie wykształcenia wynoszący około 2 proc. (co oczywiście nie wystarcza, aby zrekompensować spadek o około 10 proc. w czasie dwóch poprzedzających kwartałów). Tymczasem na Łotwie, w Portugalii i Szwecji w trzecim kwartale zanotowano dalsze spadki zatrudnienia pracowników o niskim poziomie wykształcenia.

Jakie sektory ucierpiały najbardziej

Nie jest zaskakujące, że najbardziej ucierpiały sektory o największej ekspozycji na skutki pandemii, w tym branża restauracyjna, turystyczna, rozrywkowa oraz branża usług osobistych. Jednak na poziom zatrudnienia ogromny wpływ miała możliwość pracy w trybie zdalnym. Wśród osób, które ukończyły studia wyższe około 70 proc. jest w stanie pracować w domu, natomiast wśród tych, które nie ukończyły nawet szkoły średniej, odsetek ten sięga zaledwie około 15 proc. Dwie trzecie specjalistów i 85 proc. menedżerów może pracować w domu, natomiast odsetek pracowników mogących pracować w domu jest bliski zeru w branży transportowej, instalacyjnej, a także w budownictwie i rolnictwie.

Na prawdopodobieństwo utraty miejsca pracy wpływały zarówno poziom wykształcenia jak i możliwość świadczenia pracy w trybie zdalnym.

Niemniej jednak, nawet w obrębie poszczególnych branż możliwość wykonywania pracy w sposób zdalny przekłada się na różnice w spadku zatrudnienia. W Stanach Zjednoczonych w branżach silnie dotkniętych przez pandemię, między lutym a kwietniem 2020 roku zatrudnienie spadło aż o 42 proc. w przypadku osób, które nie mogą pracować zdalnie, natomiast wśród tych, które mogą pracować zdalnie spadek wyniósł 22 proc. W branżach mniej dotkniętych skutkami pandemii spadek zatrudnienia wyniósł 15 proc. w przypadku osób, które nie mogą pracować zdalnie, oraz 7 proc. w przypadku osób, które mogą pracować zdalnie. Tak więc poza właściwymi dla poszczególnych sektorów skutkami pandemii, na prawdopodobieństwo utraty miejsca pracy wpływały zarówno poziom wykształcenia jak i możliwość świadczenia pracy w trybie zdalnym. Pandemia podkreśliła również istniejące podziały między młodymi i starymi pracownikami.

Osoby z niższym poziomem wykształcenia uzyskują zazwyczaj niższe dochody i posiadają mniejszy majątek, a ponadto mają mniejsze możliwości pracy w trybie zdalnym niż osoby z wyższym wykształceniem. Ponadto dochody osób o niższym poziomie wykształcenia pochodzą w znacznie większym stopniu z wynagrodzeń za pracę niż w przypadku osób z wyższym wykształceniem. Co za tym idzie, utrata pracy jest dla osób o niższym wykształceniu większym szokiem dochodowym. W konsekwencji pandemia COVID-19 przyczyniła się do zwiększenia nierówności dochodowych między osobami bogatymi a biednymi nawet w Europie, gdzie rządy wprowadziły zakrojone na szeroką skalę programy ochrony zatrudnienia. To ustalenie potwierdza pilną potrzebę wdrożenia polityki publicznej promującej rozwój gospodarczy sprzyjający integracji społecznej.

 

Zsolt Darvas jest autorem artykułu opublikowanego w wersji angielskiej na platformie Bruegel tutaj.

Zalecany sposób cytowania niniejszego artykułu: Darvas, Z. (2020) ‘COVID-19 has widened the income gap in Europe’, Bruegel Blog, 3 grudnia

Think tank Bruegel uznaje się za dobro publiczne i nie zajmuje żadnych stanowisk jako instytucja. Każdy ma prawo do ponownej publikacji i/lub cytowania niniejszego artykułu bez uprzedniej zgody. Prosimy o podanie pełnego odniesienia z wyraźnym wskazaniem jako źródło think tanku Bruegel oraz danego autora, a także o umieszczenie wyraźnie widocznego hiperłącza do oryginalnego artykułu.

(©Envato)

Tagi


Artykuły powiązane

Baby Boomers nieśmiało korzystają z bankowości internetowej

Kategoria: Analizy
Osoby w przedziale wiekowym 55-74, zaliczane do pokolenia Baby Boomers, są bardziej przyzwyczajone do korzystania z tradycyjnych środków przekazu, czyli prasy, telewizji i radia, niż z internetu. Dlatego rzadziej niż młodsi korzystają z bankowości internetowej.
Baby Boomers nieśmiało korzystają z bankowości internetowej

Czy pandemia COVID-19 długotrwale obniży produkt potencjalny?

Kategoria: Trendy gospodarcze
Jak długo będą trwały skutki gospodarcze pandemii COVID-19? Czy ustaną one wraz z epidemią, czy będą utrzymywać się latami? W poniższym artykule postaram się ocenić, w jakim stopniu kryzys spowodowany pandemią może oddziaływać na produkt potencjalny w Polsce i na świecie.
Czy pandemia COVID-19 długotrwale obniży produkt potencjalny?

Praca na pół gwizdka pozwoli łatać lukę w podaży pracowników

Kategoria: Analizy
Rośnie grupa osób w UE, które pracują w niepełnym wymiarze godzin. W 2018 r. odsetek osób w wieku 20–64 lat, które pracowały w takim modelu wynosił 19 proc., w porównaniu do 16 proc. przed dekadą. I dobrze, bo potrzebna jest mobilizacja każdych rąk zdolnych pracować. Bezrobocie w Europie jest najniższe od początku milenium.
Praca na pół gwizdka pozwoli łatać lukę w podaży pracowników