Świat jednak kupuje

Eksporterzy z Chin, Tajwanu i Wietnamu to najwięksi beneficjenci gwałtownych zmian na handlowej mapie świata w wyniku trwającego już od ponad roku koronawirusa. Pomimo pandemii świat kupuje coraz więcej sprzętu telekomunikacyjnego, wyposażenia biur i tekstyliów, a te dostarcza przede wszystkim Azja.
Świat jednak kupuje

(©Envato)

Eksperci Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD) przyjrzeli się wynikom światowego handlu w kryzysowym 2020 r. Z ich podsumowania wynika, że wszyscy czołowi eksporterzy ponieśli ciężkie straty, zwłaszcza w pierwszej połowie ubiegłego roku. Dotyczyło to eksportu zarówno towarów jak i usług. Wedle ich ocen światowy handel skurczył się w całym 2020 r. o 9 proc., w tym wyrobów o 6 proc., a usług o 16,5 proc.

Istotna jest jednak nie tylko wartość globalnej straty, ale także jej rozkład w czasie oraz geografia. Eksport towarów USA zmniejszył się w pierwszych sześciu miesiącach 2020 r. (porównanie z analogicznym czasem roku poprzedniego) o 17 proc., a Unii Europejskiej (jako całości, bez wymiany w ramach Unii) o 14 proc. Podobne straty ponieśli w tym czasie eksporterzy towarów z Japonii. Eksport firm rosyjskich (duży udział taniejącej ropy) zmniejszył się w I połowie 2020 r. aż o 22 proc. Jeszcze większy spadek (o 25 proc.) zanotowali eksporterzy indyjscy. Relatywnie najmniejsze straty poniosły firmy eksportujące wyroby z Brazylii (spadek o 8 proc.), a przede wszystkim z Chin (regres w skali roku „tylko” o 6 proc.).

Sytuację poszczególnych krajów i ich eksporterów zróżnicował nie sam wybuch i pierwszy okres pandemicznego kryzysu, ale tempo jego przezwyciężania.

Nie inaczej było w przypadku usług. W pierwszej połowie 2020 r. straty ponieśli wszyscy ich eksporterzy, ale najgłębsze były one w przypadku RPA (regres aż o 37 proc.) oraz Japonii i Rosji (spadek w obu krajach o 20 proc.). Wartość eksportu usług firm amerykańskich zmalała o 17 proc., Unii Europejskiej (także jako całość) – o 16 proc. Podobnie jak w przypadku eksportu wyrobów pierwsze półrocze kryzysu najlepiej przetrwały (to znaczy najmniej straciły) usługowe firmy chińskie (spadek eksportu o 7 proc.), a także indyjskie (podobna skala redukcji sprzedaży).

Sytuację poszczególnych krajów i ich eksporterów zróżnicował jednak nie sam wybuch i pierwszy okres pandemicznego kryzysu, ale tempo jego przezwyciężania. W III kwartale 2020 r. – według własnych obliczeń UNCTAD, ale na bazie statystyk narodowych – spadki eksportu wyrobów w większości krajów przestały już się pogłębiać (porównanie z tym samym kwartałem roku poprzedniego). Z większych światowych eksporterów wyjątkiem była jedynie Rosja. W przypadku usług, eksport z USA, Rosji, Japonii, nie mówiąc o RPA i Brazylii, kryzys nadal się powiększał. W tym samym czasie chiński eksport usług ponownie żwawo (o 8 proc. w skali roku) ruszył do przodu. Na niewielki plus (wzrost o 1 proc. w skali roku) zaczęli już wychodzić eksporterzy wyrobów z RPA.

Historycznie pandemie miały pozytywny wpływ na PKB per capita

IV kwartał 2020 r. upłynął pod znakiem coraz większych dysproporcji w światowej wymianie handlowej. Eksporterzy chińscy notowali w tym czasie już 17-proc. tempo wzrostu sprzedaży zagranicznej wyrobów w stosunku do sytuacji z 2019 r. W RPA wyniosło ono 15 proc. Niewielki wzrost (od 3 do 4 proc.) osiągnęły już Japonia, Unia Europejska oraz Korea. W tym samym czasie USA i Rosja dopiero hamowały dalsze spadki. Sytuacja w eksporcie usług była nadal bardzo trudna, pierwsze ponowne zwyżki notowały jedynie Chiny.

Konsekwencją zachodzących pod wpływem pandemii zawirowań i niedopasowań są być może przejściowe, ale być może bardziej trwałe zmiany udziału poszczególnych firm i krajów na mapie światowego handlu. Wedle ocen ekspertów UNCTAD udział Chin w światowym eksporcie powiększył się o więcej niż 1,5 pkt proc., a w imporcie nieznacznie jedynie mniej. O ponad 0,5 pkt proc. wzrosło w 2020 r. znaczenie w eksporcie firm z Tajwanu. Do wygranych należy także Wietnam, Turcja, Korea i inne kraje azjatyckie. Znaczenie Rosji, Unii Europejskiej, Indii i USA w światowym eksporcie w ubiegłym roku zmalało. W przypadku USA strata udziału w światowym eksporcie wyniosła więcej niż 0,5 pkt proc.

W 2020 r. zmieniły się nie tylko kierunki światowego eksportu, ale także podstawowy jego asortyment. Trzeci i czwarty kwartał minionego roku przyniósł burzliwe w tej dziedzinie zmiany. Najsilniejszy wzrost eksperci UNCTAD odnotowali w przypadku tekstyliów, których eksport był w III kwartale 2020 r. o 40 proc. wyższy niż rok wcześniej. W IV kwartale dynamika ta wyhamowała do 16 proc. w skali rocznej. W tym samym czasie (ostatni kwartał 2020 r.), w związku z rosnącymi nadziejami na odrodzenie się koniunktury silnie (o 18 proc.) wzrosła wartość eksportu surowców mineralnych.

O więcej niż 10 proc. wzrósł w ostatnim kwartale 2020 r. eksport telefonów i wyrobów telekomunikacyjnych, komputerów i sprzętu biurowego, metali, a także samochodów. Rozkręcał się eksport wyrobów precyzyjnych, a także żywności.

Na podstawie dotychczas zebranych danych i biorąc pod uwagę zmiany kierunków, a także rodzaje eksportowanych dóbr eksperci UNCTAD pokusili się o zrobienie mapy zmian konkurencyjności poszczególnych krajów i sytuacji na poszczególnych rynkach.

Pandemiczny kryzys najsilniej dotknął eksporterów energii (spadek wartości sprzedaży o 38 proc.). Najwięcej na tym straciła Arabia Saudyjska i inni dostawcy ropy naftowej. Obronną ręką, to znaczy ponieśli relatywnie mniejsze straty, wyszli dostawcy paliw w USA, Kanady i Rosji. Niewiele mniejsze straty (spadek o 35 proc.) ponieśli eksporterzy sprzętu transportowego, w tym samochodów o 16 proc. W przypadku tych ostatnich kryzys najsilniej dotknął przedsiębiorstwa motoryzacyjne w Kanadzie, Unii Europejskiej, Japonii i Meksyku.

Najsilniej w okresie pandemii (aż o 34 proc.) wzrósł eksport tekstyliów, na czym zyskały przede wszystkim Chiny i Wietnam.

Nie wszyscy eksporterzy tracili w czasie kryzysu. Są i wygrani. Najsilniej w okresie pandemii (aż o 34 proc.) wzrósł eksport tekstyliów, na czym zyskały przede wszystkim Chiny i Wietnam. Silną dynamikę UNCTAD odnotowało także w przypadku eksportu elektronicznego sprzętu biurowego. W tym wypadku najbardziej zyskały na tym firmy koreańskie oraz firmy z Tajwanu, Tajlandii i Wietnamu. Największe straty poniosły firmy meksykańskie, chińskie i japońskie. Światowy eksport wyrobów farmaceutycznych wzrósł w 2020 r. o 6 proc., na czym zyskały przede wszystkim przedsiębiorstwa Unii Europejskiej, Szwajcarii, Chin i Japonii. Do wygranych mogą zaliczyć się także eksporterzy żywności. W tej dziedzinie eksport wzrósł o 3 proc. w skali roku. Najwięcej na tym zyskała Kanada i Meksyk, straty poniosły zaś Chiny, Unia Europejska i USA.

Eksportowa transformacja

Dokumentacja UNCTAD dotycząca światowego handlu w 2020 r. nie wyodrębnia osobno naszego kraju, Polska jest w tym raporcie uwzględniana w wynikach Unii Europejskiej. Według najnowszych danych GUS polski eksport – licząc w złotych – wzrósł w 2020 r. o 2,8 proc., osiągając wartość 1051,9 mld zł. Licząc w dolarach powiększył się on o 1,1 proc., a w euro – zmalał o 0,3 proc.

W połowie 2020 r. sytuacja była znacznie gorsza. Spadek eksportu – licząc w złotych – sięgał wówczas 5,3 proc., w dolarach 9,9 proc., a w euro – 7,0 proc. Po bardzo kryzysowym pierwszym półroczu najszybciej – jak wynika z danych GUS – odbudował się i ponownie silnie wzrasta polski eksport do Szwecji i Niemiec.

>>> UNCTAD o światowym handlu w czasach COVID

>>> GUS o polskim handlu zagranicznym w 2020 r.

 

(©Envato)

Otwarta licencja


Tagi


Artykuły powiązane

Załamanie handlu zagranicznego na tle kryzysu z lat 2008-2009

Kategoria: Analizy
Pandemia COVID-19 wywołała głęboki spadek obrotów handlu zagranicznego. Choć dane dotyczące skali tego załamania ciągle napływają, prognozy sugerują, że spadek handlu światowego będzie prawdopodobnie największy od zakończenia II wojny światowej.
Załamanie handlu zagranicznego na tle kryzysu z lat 2008-2009

Nadwyżka w handlu zagranicznym Polski, ale w tle spowolnienie

Kategoria: Analizy
Wyniki polskiego handlu zagranicznego w 2019 r. wskazują na znaczną poprawę salda obrotów. Dynamika eksportu obniżyła się relatywnie niewiele, biorąc pod uwagę skalę spowolnienia handlu światowego. Natomiast wyraźnie osłabła dynamika importu, mimo że Polska odnotowała jeden z najwyższych wzrostów gospodarczych w Europie.
Nadwyżka w handlu zagranicznym Polski, ale w tle spowolnienie