Wpływ referendum ws. brexitu na lokalny rynek pracy w Wielkiej Brytanii

Groźba odwrócenia integracji handlowej z głównymi partnerami kraju może mieć znaczący wpływ na popyt na siłę roboczą. Po głosowaniu w sprawie brexitu szereg brytyjskich regionów zanotowało znaczny spadek liczby ogłaszanych w internecie ofert pracy.
Wpływ referendum ws. brexitu na lokalny rynek pracy w Wielkiej Brytanii

(©Envato)

Wiele wysiłku włożono w badanie wpływu integracji handlowej na wyniki dotyczące rynków pracy. Natomiast mniej wiadomo na temat konsekwencji unieważnienia istniejących umów handlowych. Głosowanie w sprawie brexitu stwarza wyjątkową okazję do rozpoczęcia badań nad tymi konsekwencjami.

W naszym ostatnim artykule badamy wpływ wyników referendum w sprawie brexitu, które stworzyło groźbę wprowadzenia istotnych barier w handlu z UE zarówno towarami, jak i usługami, na popyt na siłę roboczą w Wielkiej Brytanii. Korzystamy ze zbioru danych o wysokiej częstotliwości, na który składają się prawie wszystkie oferty pracy publikowane w internecie w Wielkiej Brytanii w okresie od stycznia 2015 r. do grudnia 2019 r. To pozwala nam rzucić nowe światło na to, jak te potencjalne bariery wpływały na popyt na się roboczą w całym okresie negocjowania warunków brexitu. W naszych badaniach uwzględniamy nie tylko efekty barier w handlu towarami, ale analizujemy także wpływ przyszłych ograniczeń na eksport usług.

Brexit? Tragedii nie będzie

Brytyjski elektorat przewagą 3,8 pkt. proc. zagłosował 23 czerwca 2016 r. za wyjściem z UE. Niecodziennego charakteru tego głosowania dowodzą rynki bukmacherskie, które przez większą część poprzedniego roku oceniały prawdopodobieństwo wyniku “wyjście” na ok. 30 proc. Kurs wymiany funta do dolara spadł o 8 proc. w ciągu 24 godzin po referendum – to największa jednodniowa strata od lat 70. XX wieku.

Zagrożenie przyszłymi barierami w eksporcie

W czasie, gdy pisaliśmy ten artykuł, nie osiągnięto żadnego porozumienia między Wielką Brytanią a UE w sprawie przyszłych stosunków handlowych. Jeśli Wielka Brytania opuści UE i europejski jednolity rynek, stanie się trzecią stroną dla krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), a handel towarami i usługami będzie prowadzony zgodnie z warunkami określonymi w porozumieniach Światowej Organizacji Handlu (WTO). To jest scenariusz rozważany w naszej analizie.

Jest ona prowadzona z perspektywy lokalnych rynków pracy, określanych jako obszary dojazdów do pracy (Travel to Work Areas, TTWA). Dla każdego TTWA konstruujemy miarę narażenia na przyszłe bariery w eksporcie towarów i usług przeznaczonych dla krajów UE.

Narażenie przemysłu brytyjskiego na takie ograniczenia zależy od struktury eksportu według kraju przeznaczenia z czasów sprzed głosowania. Z kolei zagrożenia dla lokalnych rynków pracy wynikają ze struktury zatrudnienia sprzed referendum według gałęzi przemysłu.  Lokalne rynki pracy w Wielkiej Brytanii, które były najbardziej narażone na wprowadzenie barier eksportowych na usługi profesjonalne to Edynburg, Halifax (siedziba banku Halifax Building Society), Trowbridge i Swindon.

Wielka Brytania na drodze do odbudowy imperium handlowego (podcast)

W przypadku handlu towarami brak umowy handlowej z UE będzie oznaczał powrót od handlu bezcłowego do stawek celnych wg klauzuli najwyższego uprzywilejowania (KNU) na brytyjski eksport do UE. Aby opracować miary zagrożenia taryfowego dla sektorów lokalnych rynków pracy, wykorzystujemy różnice na poziomie produktu w taryfach KNU UE. Lokalne rynki pracy w Wielkiej Brytanii, które są najbardziej zagrożone cłami na eksport towarów obejmują Hawick i Kelso, Whitehaven i Fraserburgh.

Zagrożenie barierami handlowymi

Zastosowaliśmy metodę różnica-w-różnicach (ang. difference in difference, DID), porównując oferty pracy w bardzo podatnych na zagrożenie miejscowościach z miejscowościami mniej zagrożonymi w okresie po referendum wobec okresu przed referendum. Badamy dwa inne kanały, poprzez które referendum w sprawie brexitu mogło wpłynąć na rynki pracy, tj. deprecjację kursu walutowego oraz niepewną politykę imigracyjną.

Okazuje się, że:

  • w regionach, które uprzednio były narażone na ryzyko wprowadzenia w przyszłości barier handlowych na eksport usług profesjonalnych, odnotowano spadek liczby internetowych ofert pracy po referendum, w porównaniu z regionami mniej narażonymi;
  • spadek ten był znaczący pod względem ekonomicznym: wzrost o jedno standardowe odchylenie potencjalnego zagrożenia barierami handlowymi w przyszłości doprowadził do zmniejszenia miesięcznej liczby ofert pracy o 3,1 proc.;
  • wpływ ten był widoczny głównie w ofertach pracy dla osób o wyższych kwalifikacjach, ze szczególnym uwzględnieniem ogłoszeń adresowanych do kadry kierowniczej, menedżerów i wysokiej klasy specjalistów;
  • skutek ten był szczególnie widoczny w usługach finansowych, informatycznych, w obszarze inżynieryjno-technicznym oraz – w pewnym stopniu – w usługach prawniczych;
  • okazuje się, że – w przeciwieństwie do barier w zakresie usług – zagrożenie przyszłymi cłami na towary prawdopodobnie nie miało wpływu na liczbę ogłaszanych w Internecie ofert pracy.

Czas oddziaływania w okresie negocjacji

Pomiędzy referendum w sprawie brexitu a oficjalnym wystąpieniem Wielkiej Brytanii z UE, co miało miejsce 31 stycznia 2020 r., upłynęło trzy i pół roku. W tym czasie trzykrotnie odbyły się wybory powszechne, dwukrotnie zmienił się premier, miały miejsce liczne nieudane głosowania w brytyjskim parlamencie i trzykrotnie przedłużano daty oficjalnego opuszczenia UE przez Wielką Brytanię. Dlatego badamy, jak wpływ zagrożenia barierami handlowymi zmieniał się w czasie.

Wyniki naszego badania wskazują, że wpływ referendum na liczbę ofert pracy zamieszczanych w internecie był odczuwalny dopiero od drugiego kwartału 2018 r. Zbiega się to z publikacją, 12 lipca 2018 r., Białej Księgi rządu Wielkiej Brytanii w sprawie przyszłych stosunków między Wielką Brytanią a Unią Europejską (The Future Relationship between the United Kingdom and the European Union). W dokumencie tym wyjaśniono, że stanowisko Wielkiej Brytanii uległo zmianie. Zamiast preferowanej opcji „wzajemnego uznawania” EOG i brytyjskich rozwiązań regulacyjnych w zakresie usług finansowych, skoncentrowano się na zasadzie „równoważności”, co postrzegane było jako znacznie gorszy wynik dla sektora usług finansowych, ponieważ związany z tym uprzywilejowany dostęp do EOG mógł być odwołany w krótkim czasie od chwili powiadomienia.

Ryzyko polityczne a kursy wymiany walut: lekcje z brexitu

Zbudowaliśmy dwie miary zmiennej w czasie niepewności odnośnie do polityki handlowej wywołanej przez brexit, aby dokładniej zrozumieć ten wpływ na przestrzeni czasu. Pierwsza wykorzystuje intensywność, z jaką 10 najważniejszych brytyjskich czasopism publikowało artykuły, w których jednocześnie wspominano o brexicie oraz niepewności co do przyszłej wymiany handlowej z UE. Druga wykorzystuje częstotliwość występowania na brytyjskich stronach wyszukiwarki Google terminów dotyczących zarówno brexitu, jak i polityki handlowej. Wszystkie te miary zaczynają rosnąć mniej więcej w połowie 2018 r. i osiągają najwyższą wartość na początku 2019 r.

Korzystając z tych miar, a także z indeksu niepewności z tytułu brexitu, pokazujemy, że względny spadek liczby publikowanych w internecie ofert pracy w regionach bardziej narażonych na przyszłe ograniczenia handlowe dotyczące usług profesjonalnych był większy w miesiącach charakteryzujących się podwyższoną niepewnością co do przyszłych uzgodnień z UE dotyczących polityki handlowej.

Wyniki te nie są jednak widoczne podczas przeprowadzania testu placebo z użyciem hipotetycznych ogłoszeń, które mogłyby się pojawić, gdyby sektory Wielkiej Brytanii podążały tą samą drogą co Stany Zjednoczone, co oznacza, że wyniki nie odzwierciedlają trendów sektorowych.

Co wyniki te oznaczają dla całego kraju?

Uproszczone obliczenia wskazują, że w okresie od czerwca 2016 r. do grudnia 2019 r, zamieszczono o ok. 1,5 mln mniej ofert pracy niż miałoby to miejsce, gdyby nie było zagrożenia ewentualnymi ograniczeniami handlowymi w zakresie usług. Na średnim miesięcznym poziomie odpowiada to 6,5 proc. ogłoszeń w porównaniu z poziomami sprzed głosowania.

Wnioski

W podsumowaniu należy stwierdzić, że nasze wyniki wskazują, że groźba odwrócenia integracji handlowej z głównymi partnerami handlowymi kraju może mieć znaczący wpływ na popyt na siłę roboczą, zanim nastąpi faktyczna zmiana polityki. W przypadku Wielkiej Brytanii najistotniejsze było zagrożenie barierami w handlu usługami, nie zaś groźba ograniczeń w handlu towarami, pomimo często większej wagi przykładanej do taryf celnych i łańcucha dostaw towarów w czasie dyskusji na temat skutków ekonomicznych brexitu.

 

Beata Javorcik – główna ekonomistka EBOR; profesor ekonomii, University of Oxford; dyrektor ITRE Programme, CEPR

Ben Kett – ekonomista MFW

Katherine Stapleton – ekonomista Banku Światowego

Leyla O’Kane  – Research Manager, Burning Glass Technologies

 

Artykuł ukazał się na portalu VoxEU. Tam też znajduje się pełna bibliografia.

(©Envato)

Tagi


Artykuły powiązane

Brexit może obniżyć PKB Polski

Kategoria: Trendy gospodarcze
Import Wielkiej Brytanii w przypadku brexitu z umową obniży się o 11 proc. – szacują naukowcy z londyńskiego National Institute of Economic and Social Research. W przypadku twardego brexitu, spadek będzie większy – wyniesie 19 proc.
Brexit może obniżyć PKB Polski

Uciec z Londynu, ale dokąd?

Kategoria: Trendy gospodarcze
Brexit jeszcze nie nastąpił i nie jest znana jego ostateczna data oraz warunki współpracy Wielkiej Brytanii z Unią po „rozwodzie”. Ale sektor finansowy, jedna z największych gałęzi brytyjskiej gospodarki, mocno odczuwa jego skutki.
Uciec z Londynu, ale dokąd?

Twardy brexit coraz bliższy

Kategoria: Trendy gospodarcze
Brexit bez porozumienia z Unią Europejską może doprowadzić w Wielkiej Brytanii do niedoborów żywności, paliw i lekarstw, a także do twardej granicy między Irlandią Północną a Republiką Irlandii. Dla Unii Europejskiej to też nie wróży nic dobrego.
Twardy brexit coraz bliższy