Autor: Raymond Robertson

Profesor na Bush School of Government and Public Service

Zerwane powiązanie między rozwojem handlu a rynkiem pracy w Egipcie

Od początku lat 90. XX wieku kraje rozwijające się doświadczyły jednoczesnego wzrostu eksportu – zwłaszcza związanego z globalnymi łańcuchami wartości – oraz poprawy sytuacji na rynku pracy.
Zerwane powiązanie między rozwojem handlu a rynkiem pracy w Egipcie

Ponadto w przypadku wielu z tych państw w latach 2000-2010 wzrost handlu powiązany był ze spadkiem poziomu ubóstwa i nierówności społecznych. Niestety nie stało się tak w przypadku Egiptu, mimo że podpisał on szereg umów handlowych i wdrożył politykę sprzyjającą wzrostowi handlu, co obejmowało m.in. obniżenie maksymalnej stawki celnej z poziomu 110 proc. pod koniec lat 80. do 40 proc. pod koniec lat 90. XX wieku oraz kolejne redukcje w latach 2003-2004. Mimo tego współczynnik aktywności zawodowej kobiet (female labor force participation) i poziom bezrobocia w Egipcie pozostały na podobnym poziomie co wcześniej.

W tym kontekście w naszym badaniu Międzynarodowy handel i rynki pracy: Dowody z Arabskiej Republiki Egiptu (International Trade and Labor Markets: Evidence from the Arab Republic of Egypt) zadajemy dwa główne pytania: Czy w przypadku Egiptu umowy handlowe doprowadziły do takiego samego wzrostu eksportu, jak miało to miejsce w innych państwach? Czy wyższy eksport doprowadził w Egipcie do poprawy warunków na lokalnym rynku pracy, tak jak miało to miejsce w innych państwach?

Egipt jest doskonałym przypadkiem dla prób lepszego zrozumienia powiązań między handlem a rynkami pracy z kilku powodów:

  • Po pierwsze, w ciągu ostatniej dekady kraj ten zawarł szereg umów o wolnym handlu z Unią Europejską, Turcją, Jordanią, Marokiem i Tunezją (umowa z Agadiru) a także państwami członkowskimi Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu, co przyczyniło się do przyspieszenia tempa wzrostu egipskiego importu i eksportu.
  • Po drugie, pomimo odważnych reform gospodarczych, które poskutkowały ożywieniem wzrostu gospodarczego, obecnie Egipt w dalszym ciągu zmaga się z: wysokim bezrobociem wśród młodzieży, niskim współczynnikiem aktywności zawodowej kobiet, wysokim poziomem pracy nieformalnej oraz trwałą luką płacową między mężczyznami a kobietami. Te pierwotne reformy stały się jednak podstawą dla wdrożenia drugiej generacji reform, mających na celu wzmocnienie kapitału ludzkiego i wspieranie wzrostu gospodarczego stymulowanego przez sektor prywatny.
  • Po trzecie, jest on ważnym elementem regionu Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej, który doświadcza wysokiego poziomu niestabilności gospodarczej, pozostaje stosunkowo niezdywersyfikowany i zależny od kilku surowców, które często podlegają silnym wahaniom cen względnych, a także w dalszym ciągu cierpi z powodu problemów związanych z bezpieczeństwem.

Wyniki naszego badania sugerują, że powiązanie między rozwojem handlu a sytuacją na rynku pracy zostało zerwane – na tyle, że Egipt może zostać zmuszony do ponownego przemyślenia swojej strategii eksportowej.

Powód do ponownego przemyślenia koszyka eksportowego

Zaczynamy od analizy tego, jak Egipt radził sobie na froncie eksportowym po zawarciu umów handlowych. Stosujemy podejście badawcze wykorzystujące tzw. grawitacyjny model handlu międzynarodowego, w celu przewidywania dwustronnych przepływów handlowych, w oparciu o cechy państw, które zazwyczaj sprzyjają wzajemnemu handlowi (takie jak wielkość gospodarki i odległość geograficzna) oraz w celu identyfikacji sektorów i rynków, w odniesieniu do których Egipt wydaje się posiadać niewykorzystany potencjał.

Nasze ustalenia wyraźnie pokazują, że umowy handlowe prowadzą do wzrostu wymiany handlowej, a w przypadku Egiptu korzyści wynikające z podpisanych umów handlowych były ponadprzeciętne – tzn. po zawarciu wspomnianych umów handlowych egipski eksport rósł nawet szybciej od szacunkowego średniego tempa wzrostu handlu międzynarodowego.

W przypadku Egiptu handel nie jest powiązany z krajowymi lokalnymi rynkami pracy w taki sam sposób, jak w innych państwach.

Dążąc do ustalenia, czy egipski eksport i rynek pracy są ze sobą powiązane, stosujemy oparte na geografii podejście w celu kwantyfikacji (określenia ilościowego) wpływu, jaki na egipski eksport miały egzogeniczne szoki w zakresie popytu importowego ze strony Stanów Zjednoczonych i państw Unii Europejskiej. Nasze ustalenia rzucają światło na interakcje między handlem a stanem krajowego rynku pracy w Egipcie i wyraźnie wskazują, że w przypadku Egiptu handel nie jest powiązany z krajowymi lokalnymi rynkami pracy w taki sam sposób, jak w innych państwach. W ramach analizy prowadzonej na poziomie lokalnym reakcje poszczególnych regionalnych rynków pracy na szoki eksportowe wykazują pewne zróżnicowanie w perspektywie krótkoterminowej, jednak wstępne dowody wskazują, że efekty te stopniowo zanikają i pozostają statystycznie nieistotne dla większości kategorii pracowników.

Strategia Chin wobec Afryki przynosi efekty

Dlaczego w przypadku Egiptu doszło do zerwania związku między handlem a sytuacją na rynkach pracy? W toku naszego badania stwierdzamy, że jednym z czynników jest skład nisko zdywersyfikowanego egipskiego koszyka towarów eksportowych, wraz ze słabnącym globalnym popytem na zawarte w nim towary. Eksport ropy odpowiada za prawie jedną czwartą całości egipskiego eksportu, a kolejne pozycje na liście egipskich towarów eksportowych zajmują odzież, nawozy i owoce – przy czym od 2010 roku nie odnotowano wzrostu w przypadku żadnej z pozycji eksportowych innych niż ropa naftowa.

Innym ważnym czynnikiem jest fakt, że poziom płac w Egipcie jest jednym z najwyższych spośród państw eksportujących te same towary, co sugeruje, że Egipt ma stosunkowo słabą przewagę komparatywną w zakresie obecnie eksportowanych towarów. Ponadto wskaźnik udziału Egiptu w globalnych łańcuchach wartości jest jednym z najniższych spośród porównywalnych państw, co ogranicza do minimum wszelkie powiązania wsteczne w obrębie łańcucha wartości (backward linkages), jak również możliwości w zakresie zatrudnienia.

Ponieważ światowy handel stoi obecnie w obliczu restrukturyzacji globalnych łańcuchów wartości z powodu pandemii COVID-19, a także coraz powszechniejszych postulatów dotyczących regulacji tych łańcuchów w Unii Europejskiej (będącej głównym partnerem handlowym Egiptu), coraz bardziej oczywista staje się pilna potrzeba osiągnięcia przez Egipt korzystniejszych rezultatów w obszarze rynku pracy. Częścią nowej strategii handlowej może być dalsza dywersyfikacja koszyka eksportowego i zwiększenie udziału w globalnych łańcuchach wartości w celu wspierania możliwości w zakresie zatrudnienia.

 

Artykuł pochodzi z serwisu World Bank Blogs.


Tagi


Artykuły powiązane

Załamanie handlu zagranicznego na tle kryzysu z lat 2008-2009

Kategoria: Analizy
Pandemia COVID-19 wywołała głęboki spadek obrotów handlu zagranicznego. Choć dane dotyczące skali tego załamania ciągle napływają, prognozy sugerują, że spadek handlu światowego będzie prawdopodobnie największy od zakończenia II wojny światowej.
Załamanie handlu zagranicznego na tle kryzysu z lat 2008-2009

Pytania o korzyści z handlu międzynarodowego

Kategoria: VoxEU
Wartość dodana wytworzona w jednym kraju może przekładać się na dochód w innym kraju. Perspektywa dochodów powinna zostać uwzględniona we wszelkich dyskusjach na temat „nieuczciwego” handlu międzynarodowego.
Pytania o korzyści z handlu międzynarodowego

Wielka Brytania: załamanie handlu z Unią Europejską

Kategoria: Trendy gospodarcze
Czas pandemii i brexit to okres zmian w strategii działania wielu brytyjskich przedsiębiorstw. Dotychczasowi eksporterzy są świadomi, że czas swobodnego przepływu towarów na rynki UE skończył się, a bariery pozataryfowe obniżą konkurencyjność wielu produktów.
Wielka Brytania: załamanie handlu z Unią Europejską