Osobowości przedsiębiorcze

18.10.2019
Badania ankietowe autorów wykazały, że przedsiębiorcy wykazują największą tolerancję ryzyka, jak również najsilniejsze poczucie własnej skuteczności oraz potrzebę osiągnięć. Te odkrycia wydają się potwierdzać tezę, że przedsiębiorcy posiadają odrębną osobowość.


Pomimo oczywistych różnic pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorcami – począwszy od tych, którzy zakładają nowe firmy budowlane, a skończywszy na tych tworzących rynki internetowe – mamy wyrobiony dość konkretny obraz tej grupy.

Przedsiębiorca to ktoś skłonny do podejmowania ryzyka. Przedsiębiorcy lubią być swoim własnym szefem. Cechują się pewnością siebie graniczącą z zarozumiałością. Przedsiębiorcy są w wielu środowiskach podziwiani, a decydenci polityczni hołubią tę grupę. W wyszukiwarce Google bez problemu znajdziemy przeróżne testy, które pozwolą nam sprawdzić, czy posiadamy odpowiednią mentalność, aby być przedsiębiorcą.

Akceptacja ryzyka

Autorzy wcześniejszych badań empirycznych próbowali zweryfikować istnienie osobowości przedsiębiorczej – „homo entreprenaurus” – ale mieli problem ze znalezieniem konsensusu z powodu ogromnej heterogeniczności tego obszaru (Åstebro i in. 2014). Większa tolerancja ryzyka od dawna badana jest jako kluczowa cecha przedsiębiorców (Kihlstrom i Laffont 1979, Hvide i Panos 2014, Kerr i in. 2014).

Większa tolerancja ryzyka występuje wśród osób, które preferują niepewne zyski z nowego przedsięwzięcia od bezpiecznych wynagrodzeń z tytułu płatnego zatrudnienia.

Naukowcy konsekwentnie stwierdzają, że większa tolerancja ryzyka występuje wśród osób, które preferują niepewne zyski z nowego przedsięwzięcia od bardziej bezpiecznych wynagrodzeń z tytułu płatnego zatrudnienia. Jako ważne determinanty przedsiębiorczości udokumentowane zostały również preferencje i cechy odnoszące się do kwestii innych niż ryzyko (Uusitalo 2001, Hurst i in. 2011, Levine i Rubinstein 2016). W naszej pracy przedstawiamy przegląd literatury przedmiotu (Kerr i in. 2018).

Oprócz przedsiębiorców w ostatnim okresie badano również motywacje pracowników do wyboru zatrudnienia w mniej przewidywalnym środowisku startupów w przeciwieństwie do firm o ugruntowanej pozycji rynkowej (Roach i Sauermann 2014, Sauermann 2017). Inny nurt badań skupia się na wynalazcach, którzy odgrywają kluczową rolę w wielu przedsięwzięciach z branży wysokich technologii (Aghion i in. 2017, Bell i in. 2017).

Ponieważ innowacje i przedsiębiorczość wspierają wzrost gospodarczy, lepsze zrozumienie typów ludzi wypełniających takie role wspomagać będzie dalsze wysiłki na rzecz stymulowania lokalnych ekosystemów przedsiębiorczości.

Badanie nie tylko prezesów

W naszej niedawnej pracy wykorzystaliśmy wyjątkową okazję do zbadania wszystkich uczestników przedsięwzięcia zakładania przedsiębiorstwa. Jednostki wypełniają w nowej firmie różne role: wymyślanie i rozwijanie nowych produktów, pozyskiwanie funduszy, rozwijanie działalności biznesowej, sprzedaż i marketing, wsparcie administracyjne itd. W naszych ankietach badaliśmy osoby pełniące cztery główne role: przedsiębiorców, prezesów lub kierowników niebędących założycielami, pracowników-wynalazców oraz pracowników niebędących wynalazcami.

Wiosną 2017 roku przeprowadziliśmy badania ankietowe w czterech lokalizacjach organizacji CIC w Bostonie w stanie Massachusetts oraz w St. Louis w stanie Missouri. CIC (dawniej: Cambridge Innovation Center) powstała w swojej obecnej formie w 2001 roku w dzielnicy Kendall Square w Cambridge w stanie Massachusetts. CIC zapewnia przestrzeń biurową dla wielu różnych firm i stanowi centralny punkt ekosystemu przedsiębiorczości i innowacji w Bostonie (Kerr i in. 2017).

Wśród znanych startupów działających w CIC były między innymi Android, Carbonite i HubSpot. W sumie startupy działające w ramach CIC pozyskały od funduszy venture capital finansowanie na łączną kwotę ponad 7 mld dolarów i zgłosiły tysiące patentów. Ten poziom inwestycji funduszy venture capital w firmy działające w ramach CIC jest wyższy niż w przypadku większości amerykańskich stanów oraz wielu innych państw.

Duch przedsiębiorczości najsilniejszy na Litwie i Malcie

Na podstawie roli pełnionej w firmie oraz doświadczeń w zakresie innowacji respondenci zostali przypisani do jednej z czterech grup, które wzajemnie się wykluczają (mutually exclusive) i są zbiorowo wyczerpujące (collectively exhaustive): przedsiębiorców (osoby, które założyły firmę), prezesów lub kierowników niebędących założycielami (osoby, które prowadzą firmę, ale nie są jej założycielami), pracowników-wynalazców (pracownicy, którzy osobiście złożyli wniosek patentowy), oraz pracowników niebędących wynalazcami (pracownicy, którzy nie złożyli wniosków patentowych). Skład naszej próby badawczej był następujący: 18,5 proc. przedsiębiorców, 13,5 proc. prezesów lub kierowników niebędących założycielami, 11,8 proc. pracowników-wynalazców oraz 56,2 proc. pracowników niebędących wynalazcami. W pracy przeprowadzamy szczegółowe regresje wielorakie tych różnic osobowościowych, opisując zarazem ograniczenia ankiety w zakresie wyrażania cech osobowości.

Ryzykowni przedsiębiorcy

W naszych ankietach stosunek wobec ryzyka mierzony był na trzy sposoby. Zadaliśmy respondentom dwa pytania wymagające samodzielnej oceny własnych skłonności: pierwsze dotyczyło ogólnej tolerancji ryzyka, a drugie koncentrowało się na ryzyku finansowym.

Ponadto w ankiecie zawarliśmy mały test behawioralny. Sprawdzaliśmy, czy w nagrodę za wypełnienie ankiety dany respondent wolał wziąć udział w loterii z możliwą wygraną 2000 dolarów, czy otrzymać kupon upominkowy na 5 dolarów do wykorzystania w sklepie Amazon.

Przedsiębiorcy cechują się najwyższym samodzielnie wskazywanym poziomem tolerancji ryzyka. Akceptują oni ryzyko w wyraźnie większym stopniu niż obie grupy pracowników i w odrobinę większym stopniu niż prezesi lub kierownicy niebędący założycielami. Zarazem prezesi lub kierownicy niebędący założycielami wykazują znacznie większą tolerancję ryzyka od pracowników niebędących wynalazcami, natomiast nie stwierdzono istotnych różnic statystycznych w stosunku do pracowników-wynalazców.

Nasze badanie wykazało, że wśród przedsiębiorców „seryjni” założyciele firm wykazują większą tolerancję ryzyka niż osoby zakładające firmę po raz pierwszy. Różnice pomiędzy poszczególnymi grupami w zakresie reakcji behawioralnej (wybranie opcji udziału w loterii) są mniejsze od różnic w zakresie samodzielnej oceny jednostek odnośnie do własnej skłonności do podejmowania ryzyka.

Własna skuteczność

W literaturze przedmiotu identyfikowane są cztery dodatkowe cechy ważne dla przedsiębiorczości: poczucie własnej skuteczności (self-efficacy), wewnętrzne umiejscowienie poczucia kontroli, potrzeba osiągnięć, oraz innowacyjność. Każda z tych cech mierzona była przy pomocy standardowych pytań wymagających samodzielnej oceny przez respondenta.

Były one podobne do pytań wykorzystywanych we wcześniejszych badaniach i zostały opisane bardziej szczegółowo w naszej pracy. Przedsiębiorcy oraz prezesi/kierownicy niebędący założycielami konsekwentnie różnią się od pracowników niebędących wynalazcami pod względem każdej z tych cech. Przedsiębiorcy wykazują najwyższy poziom występowania wszystkich badanych cech, ze znaczącą różnicą w zakresie poczucia własnej skuteczności w stosunku do prezesów lub kierowników niebędących założycielami. Wśród pracowników jedyną zauważalną różnicę między wynalazcami i pracownikami niebędącymi wynalazcami odnotowano w zakresie innowacyjności.

Badaliśmy także standardowe cechy osobowości z modelu tzw. „wielkiej piątki”: otwartość, sumienność, ekstrawersja, ugodowość i neurotyczność. Podobnie jak miało to miejsce w innych badaniach, nie stwierdziliśmy występowania znaczących różnic pod względem tych pięciu cech. Pojawiły się jedynie nieznaczne różnice w postaci większego poziomu otwartości wśród przedsiębiorców i prezesów lub kierowników niebędących założycielami, a także niższego poziomu neurotyczności wśród przedsiębiorców w porównaniu do pracowników niebędących wynalazcami.

Znaczące różnice

Ogólnie rzecz biorąc, nasze badanie potwierdza, że przedsiębiorcy mają wyraźnie wyróżniające się osobowości. Różnią się oni nawet od niebędących założycielami prezesów kierujących podobnymi firmami, a także od swoich własnych pracowników.

Czasami te różnice są znaczące, tak jak w przypadku tolerancji ryzyka i poczucia własnej skuteczności. Ankiety nie wskazują natomiast na istnienie wielkich różnic w pozostałych kategoriach, takich jak „wielka piątka” cech osobowości, które są powszechnie przytaczane w literaturze przedmiotu.

Granica oddzielająca tolerancję ryzyka od skłonności do hazardu może być naprawdę cienka.

W kontekście dalszych badań wciąż bez odpowiedzi pozostaje ważne pytanie: czy cechy osobowości przedsiębiorców, kierowników i zespołów są predyktorami sukcesu danego przedsięwzięcia. Granica oddzielająca tolerancję ryzyka od skłonności do hazardu może być naprawdę cienka, podobnie jak granica między wiarą w siebie a zbytnią pewnością siebie!

CIC pozwala nam na podjęcie próby odpowiedzi na to pytanie przy pomocy ankiet uzupełniających i/lub pomiaru wskaźnika przetrwania firm oraz ich rozwoju na przestrzeni czasu.

Ponadto warto byłoby zastanowić się, jak cechy osobowości wpływają na stopień, w jakim przedsiębiorcy i kierownicy wykorzystują zasoby CIC i/lub uzyskują tzw. korzyści uboczne (spillover benefits) z kontaktów ze swoim otoczeniem. Obecnie CIC rozszerza swoją działalność na inne kraje, co stworzy możliwość przyszłych porównań międzynarodowych w celu zrozumienia, w jaki sposób osobowości przedsiębiorców oraz członków ich zespołów różnią się w poszczególnych państwach.

Margaret Dalton – pracownik naukowy, Harvard Business School

Sari Pekkala Kerr – ekonomistka, starszy pracownik naukowy, Wellesley Centers for Women (WCW), Wellesley College

William Kerr – profesor, Harvard Business School


Tagi


Artykuły powiązane

Popularne artykuły

test