Autor: Ewa Rzeszutek

Zastępca redaktora naczelnego

Eksportowa transformacja

Ostatnie trzy dekady to 11- krotny wzrost polskiego eksportu i 3-krotne zwiększenie udziału Polski w światowym handlu. W 2019 r. polski eksport stanowił 1,4 proc. globalnego eksportu. Eksport to najważniejszy czynnik wzrostu polskiej gospodarki, jego udział w PKB wzrósł z 15 proc. w 1996 r. do 45 proc. w 2019 r.
Eksportowa transformacja

– Handel zagraniczny będzie odgrywał bardzo znaczącą rolę w odbudowie gospodarczej dla Polski, a także dla państw naszego regionu i pewnie będzie jednym z istotniejszych elementów napędzających wzrost i powrót do normalności w kolejnych latach – mówił dr Piotr Arak, otwierając prezentację raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego „Transformacja polskiego eksportu – 30 lat wzrostu i co dalej?”

Efektem transformacji była imponująca poprawa salda obrotów handlowych; w 2015 r. po raz pierwszy od lat 80. mieliśmy nadwyżkę w handlu zagranicznym. Szacunki wskazują, że w 2020 r. dodatnie saldo osiągnęło rekordowy poziom.

Na tak wysoką dynamikę eksportu złożyły się istotne zmiany strukturalne w polskiej gospodarce i handlu zagranicznym. Zdaniem prof. Karoliny Pawlak z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu wspólnym mianownikiem zmian w polskim eksporcie była liberalizacja wymiany dóbr i usług oraz kapitału, czego konsekwencją był wzrost udziału polskich przedsiębiorstw w globalnych łańcuchach wartości (GVC).

Według ostatnich dostępnych danych (baza World Input-Output Database) udział GVC w polskim eksporcie w 2014 r. sięgał prawie 60 procent.

Transformację w polskim handlu zagranicznym przyspieszył od połowy lat 90. napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych. W okresie poprzedzającym akcesję Polski do UE to firmy z kapitałem zagranicznym kształtowały w znacznym stopniu obroty Polski z zagranicą. Od 2012 r. większościowy udział w eksporcie odzyskały przedsiębiorstwa z kapitałem wyłącznie polskim.

Integracja z gospodarką światową przyniosła istotne zmiany w strukturze geograficznej i towarowej naszego eksportu. Zyskały na znaczeniu produkty wytwarzane w ramach GVC – maszyny i urządzenia, i sprzęt transportowy. Te grupy razem z pozycją metale i ich wyroby w 2019 r. stanowiły blisko połowę polskiego eksportu towarów. Podniósł się przy tym poziom zaawansowania technologicznego sprzedawanych wyrobów.

– Przejawem transformacji są też zmiany struktury eksportu i zmiany zaawansowania technologicznego sprzedawanych wyrobów. I tak – zwiększył się udział produktów wysokiej techniki blisko 3-krotnie, z 4,5 do 11 procent i zwiększył się udział produktów średnio wysokiej techniki, które są właśnie wytwarzane w ramach GVC – mówił współautor raportu PIE dr Łukasz Ambroziak.

Badania PIE wskazują, jak można zwiększyć wartość polskiego koszyka eksportowego.

Zdaniem prof. Krzysztofa Marczewskiego konieczne jest tu rozwijanie specjalizacji w zakresie produktów o coraz większej wartości dodanej. Polskie specjalizacje powinny zbliżać się do dwóch światowych segmentów: chemii i elektroniki. Pozytywny jest fakt, że Polska ma już pewne przyczółki w ofercie eksportowej w tym zakresie. Są to takie branże, jak np. leki, aparatura przemysłowa, maszyny, czy urządzenia specjalistyczne.

Autorzy raportu twierdzą, że „Transformacja polskiego eksportu we wskazanym kierunku jest zarówno możliwa – uwzględniamy tu obecną jego strukturę, jak i korzystna – zakładamy chęć dalszego rozwoju polskiego eksportu w kierunku dóbr o coraz wyższej wartości dodanej. Potencjalne korzyści ekonomiczne z takiej transformacji są ogromne – przesunięcie zaledwie 0,37 proc. polskiego eksportu w kierunku dóbr perspektywicznych wiązałoby się z około 1,3-procentowym wzrostem wartości PKB per capita w 20-letnim horyzoncie”.

Otwarta licencja


Tagi


Artykuły powiązane

Geograficzne zróżnicowanie handlu zagranicznego Polski

Kategoria: Analizy
Wraz ze zwiększaniem się obrotów w polskim handlu zagranicznym rosną dysproporcje w strukturze geograficznej eksportu i importu. Istotną część eksportu do krajów UE stanowią produkty importowane z krajów trzecich, zarówno w postaci dóbr pośrednich, jak i w coraz większym stopniu dóbr finalnych.
Geograficzne zróżnicowanie handlu zagranicznego Polski

Nadwyżka w handlu zagranicznym Polski, ale w tle spowolnienie

Kategoria: Analizy
Wyniki polskiego handlu zagranicznego w 2019 r. wskazują na znaczną poprawę salda obrotów. Dynamika eksportu obniżyła się relatywnie niewiele, biorąc pod uwagę skalę spowolnienia handlu światowego. Natomiast wyraźnie osłabła dynamika importu, mimo że Polska odnotowała jeden z najwyższych wzrostów gospodarczych w Europie.
Nadwyżka w handlu zagranicznym Polski, ale w tle spowolnienie