Autor: Anna Bjerde

Wiceprezes Banku Światowego na Europę i Azję Centralną

Bank Światowy: historyczna szansa na zieloną i sprawiedliwą transformację

Bilans pandemii COVID-19 to ogromna liczba ofiar, a także spustoszenie gospodarcze na niespotykaną dotąd skalę. Przystępując do odbudowy po kryzysie, możemy jednocześnie stawić czoła narastającym zagrożeniom klimatycznym i degradacji środowiska.
Bank Światowy: historyczna szansa na zieloną i sprawiedliwą transformację

(©Envato)

Nie ma czasu na bezczynność w sprawie klimatu. Ostatnie siedem lat to najcieplejszy okres w historii pomiarów na naszej planecie, a stężenie dwutlenku węgla, który zatrzymuje ciepło w atmosferze, osiągnęło ostatnio rekordowo wysoki poziom. Rosnące temperatury stanowią żywotne zagrożenie dla wzrostu gospodarczego, stabilności i walki z ubóstwem. Zmiany klimatu to problem nie tylko środowiskowy, ale również gospodarczy.

Cieszy więc fakt, że tak wielu ministrów finansów i gospodarki z różnych krajów Europy i Azji Środkowej, w tym także z Polski, przyjęło moje zaproszenie do dyskusji w trakcie wiosennych spotkań Banku Światowego i MFW. Debata dotyczyła tego, jak ożywienie po pandemii może skorzystać z zielonej (czyli neutralnej klimatycznie) oraz sprawiedliwej (a więc stawiającej ludzi w centrum i włączającej) transformacji.

Region Europy i Azji Środkowej stoi przed bardzo poważnymi wyzwaniami klimatycznymi. To tutaj znajduje się dziesięć z dwudziestu krajów świata o najbardziej emisyjnej gospodarce. Zasoby naturalne w regionie – powietrze, woda i lasy – wyczerpują się w zastraszającym tempie. W Europie co ósmy, a na Bałkanach Zachodnich nawet co czwarty zgon przypisuje się skutkom zanieczyszczenia powietrza.

Jak polityka klimatyczna wpływa na globalne wyceny ryzyka?

Sytuacja jest zatem poważna i wymaga pilnych działań. Kluczową rolę odgrywają ministrowie finansów, ponieważ to oni kontrolują krajowy budżet i mają do dyspozycji strategie i instrumenty fiskalne, dzięki którym można przyspieszyć budowę niskoemisyjnej gospodarki z myślą o jakości życia i dobrostanie przyszłych pokoleń. Podatki węglowe, mniejsze dotacje do paliw kopalnych i inwestycje w zieloną energię, a także budżety tworzone z uwzględnieniem celów klimatycznych są dobre dla wzrostu, miejsc pracy, wpływów podatkowych i ochrony planety.

Nie ma łatwych rozwiązań. Nie ma też jednego uniwersalnego podejścia do zielonej transformacji, ponieważ każdy kraj ma własną specyfikę gospodarczą i społeczną. Dodatkowym utrudnieniem dla rządzących jest COVID-19, który zagraża naszemu życiu, zdrowiu i środkom utrzymania, zmniejszając przestrzeń fiskalną.

Zważywszy na te uwarunkowania, tym bardziej doceniam słowa ministrów z krajów regionu, którzy za jeden z priorytetów uznali właśnie politykę klimatyczną. Europejski Zielony Ład stawia Unię Europejską w awangardzie i jest przykładem, jak można wykorzystać ożywienie gospodarcze do przeprowadzenia transformacji dla ochrony klimatu, środowiska i spójności społecznej. Jego skutki wykraczają daleko poza wspólnotę europejską. Obecnie w całym regionie powstają ambitne inicjatywy zielonego rozwoju gospodarczego. Oto kilka z nich:

  • Wiele krajów inicjuje i wzmacnia programy promujące energooszczędne budownictwo mieszkaniowe i transport zorganizowany z poszanowaniem zasad zrównoważonego rozwoju, co w perspektywie krótkoterminowej może przyczynić się do tworzenia miejsc pracy, a także wspierać słabsze grupy społeczne, przeciwdziałając przy tym emisjom dwutlenku węgla z dwóch największych źródeł emisji.
  • Kraje przyspieszają tempo inwestycji w odnawialne źródła energii, chcąc zrealizować coraz ambitniejsze zobowiązania do redukcji emisji podjęte w ramach porozumienia paryskiego z 2015 r. Dobrym przykładem są zaawansowane badania dotyczące m.in. magazynowania energii i technologii wodorowych.
  • Kilka krajów w regionie wykorzystuje również programy pomocowe do poprawy odporności klimatycznej, tworząc na przykład ekologiczne rozwiązania, którym towarzyszą nowe miejsca pracy.
  • W całym regionie trwają prace nad stworzeniem warunków do finansowania zielonej transformacji z udziałem środków z sektora prywatnego.

Te zobowiązania nastrajają optymistycznie. Bank Światowy ze swojej strony również podwaja wysiłki i mobilizuje zasoby, aby nasi partnerzy mogli jak najpełniej skorzystać z możliwości unijnego Zielonego Ładu i zrealizować zobowiązania wynikające z porozumienia paryskiego.

W ciągu najbliższych pięciu lat 35 procent środków na inwestycje z Banku Światowego trafi do krajów rozwijających się, na cele związanie z klimatem.

Już teraz jesteśmy największym bankiem, jeśli chodzi o finansowanie polityki klimatycznej w krajach rozwijających się. Prezes Grupy Banku Światowego David Malpass wskazał właśnie na nowe, ambitne zadania polegające na zwalczaniu „rosnących zagrożeń związanych ze zmianami klimatycznymi”. W ciągu najbliższych pięciu lat 35 procent środków na inwestycje z Banku Światowego trafi do krajów rozwijających się, na cele związanie z klimatem. Wspieramy rozwiązania, które pomagają łagodzić zmiany i ograniczać emisje gazów cieplarnianych i ich skutki, a także działania dostosowawcze, dzięki którym możemy się lepiej przygotować na konsekwencje zmian klimatycznych. Tego aspektu dotyczy drugie ważne zobowiązanie Banku Światowego: w ciągu najbliższych pięciu lat co najmniej 50 procent naszych funduszy klimatycznych trafi na inwestycje związane z adaptacją do zmian klimatu.

Odważnym zapowiedziom towarzyszą śmiałe rozwiązania, przy pomocy których wspieramy te kraje, które obrały kurs na zieloną i sprawiedliwą transformację. W Europie i Azji Środkowej:

  • Budujemy silną bazę analityczną, czego wyrazem będą między innymi krajowe raporty o tematyce klimatyczno-rozwojowej. W ten sposób zamierzamy wspierać formułowanie i realizację krajowych zobowiązań klimatycznych (NDC). Chcemy kontynuować innowacyjne prace analityczne w dziedzinie klimatu i środowiska w całym regionie; zamierzamy też uwzględniać perspektywę zielonej transformacji we wszystkich podstawowych pracach analitycznych Banku Światowego, takich jak oceny makroekonomiczne i opracowania dotyczące ubóstwa.
  • Promujemy innowacyjne instrumenty pożyczkowe zorientowane na wyniki, aby wspierać kraje w podejmowaniu kluczowych reform programowych i instytucjonalnych w celu przyspieszenia działań na rzecz klimatu.
  • Coraz większe środki będziemy przeznaczać na wsparcie polityki odchodzenia od węgla w całym regionie, włącznie z łagodzeniem skutków społecznych transformacji, która powinna być nie tylko zielona, ale i sprawiedliwa.

Stoimy przed szansą na historyczną zmianę kursu. Liczę na owocną współpracę z naszymi partnerami w Europie i Azji Środkowej w dalszych działaniach na rzecz walki z zagrożeniami klimatycznymi, i w budowie zielonego, i opartego na włączeniu społecznym rozwoju.

 

Artykuł ukazał się w wersji oryginalnej na platformie Banku Światowego.

(©Envato)

Tagi


Artykuły powiązane

Rośnie fala uchodźców klimatycznych

Kategoria: Analizy
Zjawisko powiększania się światowej populacji połączone z negatywnymi skutkami ocieplania klimatu nasili exodus ludzi z tych rejonów świata, w których stracą oni możliwość egzystencji. Konsekwencje już obecnie odczuwa wiele państw, szczególnie słabiej rozwiniętych.
Rośnie fala uchodźców klimatycznych

Banki centralne a zmiana klimatu

Kategoria: Analizy
Europejski Bank Centralny i banki centralne wielu państw, angażując się w politykę proklimatyczną, odchodzą od zasady neutralności rynkowej. Ma to także zmniejszyć ekspozycje ich bilansów na ryzykowne, wysokoemisyjne aktywa.
Banki centralne a zmiana klimatu

Czy wojna w Ukrainie osłabi zieloną transformację energetyczną UE?

Kategoria: Analizy
Realizacją celów klimatycznych UE miała być m.in. stopniowa rezygnacja z rosyjskich węglowodorów: gazu, ropy i węgla. Inwazja Rosji na Ukrainę, doprowadzając do zjednoczenia Zachodu przeciwko Kremlowi może paradoksalnie przyspieszyć osiągnięcie przez Europę neutralności klimatycznej.
Czy wojna w Ukrainie osłabi zieloną transformację energetyczną UE?