Szybkie działania pomogą ograniczyć szkody gospodarcze wywołane koronawirusem

Nowy koronawirus (SARS-CoV-2) spowodował już śmierć wielu ludzi i został słusznie uznany za globalne zagrożenie zdrowotne. Widząc jak wirus rozprzestrzenia się po całym świecie musimy sobie zadać pytanie: czy potrafimy ocalić ludzkie życie i ograniczyć szkody gospodarcze.
Szybkie działania pomogą ograniczyć szkody gospodarcze wywołane koronawirusem

Główna siedziba Banku Światowego (CC BY-NC-ND 2.0)

Historia uczy, że gdy światowa gospodarka stoi w obliczu wspólnego zagrożenia decydujące znaczenie mają szybkie, skoordynowane i stanowcze działania. Właśnie zaczynamy być tego świadkami. Kilka krajów ogłosiło programy pobudzające gospodarkę, w wielu obniżono stopy procentowe, a Grupa Banku Światowego oraz Międzynarodowy Fundusz Walutowy zapowiedziały potężne pakiety wsparcia finansowego, aby pomóc krajom przezwyciężyć kryzys zdrowotny i złagodzić skutki dla gospodarki.

Jednak najważniejsze będą najbliższe kroki: w nadchodzących tygodniach wszystkie kraje – nawet te, w których nie ma ani jednego pacjenta z koronawirusem – będą musiały podjąć konkretne działania, aby ochronić swoich obywateli i ograniczyć szkody dla gospodarki.

Nowy koronawirus pojawił się w trudnym dla światowej gospodarki momencie.

Nikt nie jest w stanie w wiarygodny sposób przewidzieć wszystkich ekonomicznych skutków wybuchu epidemii. Jest zbyt wiele pytań, na które nie znamy odpowiedzi: jak długo potrwa epidemia, ile krajów ucierpi, na ile skutecznie zdołamy uruchomić i utrzymać skoordynowaną, zharmonizowaną i szybką reakcję polityczną i programową. Wiemy jednak, że nowy koronawirus pojawił się w trudnym dla światowej gospodarki momencie, gdy wzrost dopiero zaczął odbijać z poziomu najniższego od kryzysu finansowego w 2009 roku.

Dla krajów rozwijających się oznacza to poważne utrudnienia. Jeżeli dojdzie do zaostrzenia warunków kredytowych, osłabienia wzrostu gospodarczego i przekierowania funduszy publicznych na walkę z wirusem, skurczy się pula środków przeznaczonych na priorytetowe działania rozwojowe. Załamanie gospodarcze spowolniłoby również walkę ze skrajnym ubóstwem. Dlatego decydenci na całym świecie muszą wiedzieć, w jaki sposób infekcja gospodarki przenosi się z jednego kraju do drugiego i szybko podejmować działania zapobiegawcze.

Łańcuch jest tak mocny, jak jego najsłabsze ogniwo

Istnieje kilka potencjalnych „pasów transmisyjnych”. Pierwszym z nich są więzi handlowe: globalne łańcuchy wartości, które odpowiadają za niemal połowę światowego handlu, ulegają zakłóceniom z powodu zamkniętych fabryk i opóźnień we wznawianiu działalności. Drugi to zagraniczne przepływy finansowe, które mogą omijać kraje dotknięte koronawirusem. Trzeci to kapitał krajowy – w sensie zasobów ludzkich i finansowych – który nie jest w pełni wykorzystany ze względu na przestoje w zakładach pracy i pozostawanie pracowników we własnych domach. Czwarty czynnik to transport i turystyka generujące w wielu krajach rozwijających się znaczący strumień przychodów, który wysycha na skutek spadku popytu i coraz ostrzejszych ograniczeń dla podróżujących. Wreszcie, gwałtowne spadki cen surowców uderzą w kraje rozwijające się, które właśnie ze sprzedaży surowców finansują swoje istotne potrzeby.

Rządy powinny unikać protekcjonizmu, który pogłębia zakłócenia globalnych łańcuchów wartości i zwiększa niepewność.

Stawienie czoła tym wyzwaniom będzie wymagało globalnej współpracy. Rządy państw powinny unikać protekcjonizmu, który pogłębia zakłócenia globalnych łańcuchów wartości i zwiększa i tak wysoką niepewność. Powinny też powstrzymać się od nakładania ograniczeń na eksport niezbędnej żywności i produktów medycznych, kładąc nacisk na współpracę w celu wspierania zwiększonej produkcji i zapewnienia przepływu zasobów tam, gdzie są one najbardziej potrzebne. W średnim okresie, w miarę poprawy warunków gospodarczych, decydenci nie powinni patrzeć do wewnątrz, lecz zachęcać przedsiębiorstwa do utrzymywania wyższego poziomu zapasów i dywersyfikacji dostawców w celu jak najlepszego zarządzania ryzykiem.

Oprócz współpracy potrzebna będzie międzynarodowa pomoc, szczególnie dla krajów Afryki Subsaharyjskiej, którym brakuje infrastruktury zdrowotnej niezbędnej do powstrzymania epidemii. Wszystkie kraje powinny zadbać o większą transparentność informacji na temat rozprzestrzeniania się wirusa, gdyż strach i dezinformacja mogą tylko pogorszyć sytuację.

Dla przywrócenia stabilności finansowej i pobudzenia wzrostu konieczne może być obniżenie stóp proc. i zastrzyki płynności.

Ze swojej strony, kraje rozwijające się powinny jak najszybciej:

  • Zwiększyć wydatki na zdrowie: w wielu krajach rozwijających się publiczny system opieki zdrowotnej nadal pozostawia wiele do życzenia, narażając ludność na błyskawiczne rozprzestrzenianie się wirusa. Władze powinny zainwestować w system opieki zdrowotnej, aby ułatwić mieszkańcom dostęp do leczenia i powstrzymać wirusa.
  • Wzmocnić zabezpieczenia socjalne: przekazy pieniężne i bezpłatne świadczenia medyczne dla osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji pomogą ograniczyć epidemię, a także powodowane przez nią szkody finansowe.
  • Wesprzeć sektor prywatny: problemy prawdopodobnie nie ominą żadnego sektora gospodarki, dlatego przedsiębiorstwom trzeba zaoferować pakiet krótkoterminowych kredytów, ulg podatkowych lub dotacji.
  • Przeciwdziałać zakłóceniom na rynkach finansowych: banki centralne w krajach rozwijających się – zwłaszcza tych podatnych na fale awersji do ryzyka – powinny być w gotowości na wypadek chaosu na rynku finansowym. Dla przywrócenia stabilności finansowej i pobudzenia wzrostu konieczne może być obniżenie stóp procentowych i zastrzyki płynności.

Nadszedł czas próby: aby stanąć na wysokości zadania przywódcy oni działać szybko, zdecydowanie i w porozumieniu.

Grupa Banku Światowego pomaga krajom rozwijającym się w podjęciu koniecznych działań. Już zatwierdziliśmy pierwszy pakiet pomocowy o wartości 12 miliardów dolarów, który kraje rozwijające się niezwłocznie spożytkują na wzmocnienie systemów opieki zdrowotnej i działania osłonowe dla ludności i gospodarki. W zależności od czasu trwania i nasilenia epidemii jesteśmy gotowi wkroczyć z drugim pakietem wsparcia, ukierunkowanym na zapobieganie negatywnym zjawiskom gospodarczym i społecznym.

Koronawirus osłabi globalny wzrost

Zaangażowaliśmy wszelkie środki – z Banku Światowego, z Międzynarodowego Stowarzyszenia Rozwoju (IDA) oraz z Międzynarodowej Korporacji Finansowej (IFC), aby jak najszybciej opanować sytuację. Np. IFC współpracuje z bankami komercyjnymi na rzecz dodatkowego finansowania handlu i kapitału obrotowego dla przedsiębiorstw. Oferuje też bezpośrednie wsparcie swoim klientom korporacyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem sektorów strategicznych (np. producenci sprzętu medycznego, branża farmaceutyczna), aby nie dopuścić do zerwania łańcuchów dostaw i zminimalizować ryzyko.

Pomimo zawirowań na rynkach finansowych decydenci muszą zachować zimną krew. Mają do dyspozycji cały arsenał narzędzi, w tym instrumenty polityki pieniężnej, fiskalnej, handlowej i inwestycyjnej, i powinni z nich skorzystać w celu zwiększenia zaufania. Powstrzymanie światowego kryzysu finansowego nie byłoby możliwe, gdyby nie bezprecedensowa, zsynchronizowana i skoordynowana reakcja państw. Teraz znowu nadszedł czas próby dla decydentów politycznych: aby stanąć na wysokości zadania muszą oni działać szybko, zdecydowanie i w porozumieniu.

Ceyla Pazarbasioglu, wiceprezydent Banku Światowego

Artykuł pt. „Swift action can help developing countries limit economic harm of coronavirus” pierwszy raz został opublikowany na stronie blogs.worldbank.org. 

Główna siedziba Banku Światowego (CC BY-NC-ND 2.0)

Tagi


Artykuły powiązane

Rozwój gospodarczy zależy od danych

Kategoria: Trendy gospodarcze
W wielu krajach rozwijających się analiza danych jest droga, i pomimo że same dane są tanie i łatwo dostępne, to ich analiza zależy od infrastruktury i wysoko wykwalifikowanej siły roboczej. Czy te kraje są gotowe na nowy rodzaj gospodarki – gospodarki opartej na danych?
Rozwój gospodarczy zależy od danych

Pomoc rozwojowa po pandemii

Kategoria: Trendy gospodarcze
Kryzys COVID-19 oznacza zwiększenie luki pomiędzy potrzebami finansowymi krajów rozwijających się, a faktycznymi możliwościami ich finansowania. Stanowi największe wyzwanie dla międzynarodowej współpracy na rzecz rozwoju i systemu pomocowego od II wojny światowej, stawiając pod znakiem zapytania możliwość osiągnięcia Celów Zrównoważonego Rozwoju do 2030 r.
Pomoc rozwojowa po pandemii

Wirus wywoła epidemię biedy

Kategoria: Analizy
Programy stymulacyjne wprowadzane przez rządy nie oznaczają, że wszyscy wydostaną się na powierzchnię. Biedniejsze państwa cofną się nawet o 30 lat, walcząc z ubóstwem, a w krajach rozwiniętych nierówności mogą sięgnąć poziomów, o których mieliśmy już zapomnieć.
Wirus wywoła epidemię biedy