Obserwator Finansowy logo

Australia i kraje ASEAN zapowiadają bliższe relacje

13.04.2018
Szukając większego zbliżenia kraje Azji i Pacyfiku starają się w sukces przekuć porażkę, jaką był rozpad planu wielkiego handlowego sojuszu po wycofaniu się z niego USA. To także szansa na zespolenie pęknięć w regionie, do których doprowadziła rosnąca potęga Chin.


W marcu Australia gościła przywódców państw członkowskich Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (Association of South-East Asian Nations, ASEAN) na szczycie dyplomatycznym w Sydney. Dyskutowano o globalnym handlu, terroryźmie, kryzysie uchodźców z plemienia Rohingya w Mjanmie oraz sporach terytorialnych na Morzu Południowochińskim.

Ten specjalny szczyt – pierwsze zgromadzenie ASEAN zorganizowane w Australii – symbolizuje jednak przede wszystkim ewolucję w relacji między obiema stronami. Spotkanie było zapowiedzią zobowiązania Australii do pogłębienia jej zaangażowania w Azji Południowo-Wschodniej, co świadczy o rosnącej świadomości coraz większego znaczenia krajów ASEAN dla strategicznej i ekonomicznej przyszłości regionu Azji i Pacyfiku.

Większa integracja bez USA

Wspólny rynek ASEAN szansą dla UE

Australia wiele zyska dzięki zacieśnieniu stosunków z państwami ASEAN, z którymi zawarła „strategiczne partnerstwo” w 2014 roku. Liczący dziesięć państw blok ASEAN, który w 2017 roku obchodził 50 rocznicę swojego istnienia, odgrywa kluczową rolę w dyplomacji nie tylko w Azji Południowo-Wschodniej, ale także w szerszym regionie Azji i Pacyfiku.

Decyzja ASEAN o nawiązaniu kontaktu ze strategicznymi graczami w regionie jest częściowo motywowana zmniejszeniem zaangażowania Stanów Zjednoczonych pod przewodnictwem Donalda Trumpa w tym regionie. Już w styczniu, niedługo po objęciu stanowiska przez Donalda Trumpa, dziewięciu przywódców państw ASEAN spotkało się w New Delhi z premierem Indii Narendrą Modim.

Donald Trump wycofał Stany Zjednoczone z Partnerstwa Transpacyficznego (TPP, obejmującej cztery państwa członkowskie ASEAN: Wietnam, Singapur, Malezję i Brunei, umowy o wolnym handlu, która została w najdrobniejszych szczegółach wynegocjowana przez administrację Baracka Obamy) już w pierwszym tygodniu swojego urzędowania w Białym Domu.

Japonia reaktywuje nieudane partnerstwo transpacyficzne pod nowym szyldem

Po spotkaniu w Sydney premier Singapuru Lee Hsien Loong i jego australijski odpowiednik Malcolm Turnbull wyrazili nadzieje, że negocjacje przyczynią się do postępu we Wszechstronnym Regionalnym Partnerstwie Ekonomicznym (Regional Comprehensive Economic Partnership, RCEP), czyli alternatywnym porozumieniu o wolnym handlu, obejmującym wszystkie 10 państw członkowskich ASEAN oraz sześć dodatkowych, w tym Australię i Chiny.

Przeciwwaga dla Chin

Australia jest zainteresowana zacieśnieniem stosunków z państwami ASEAN. Ten zamieszkały przez 640 milionów mieszkańców region stanowi drugi co do wielkości rynek Azji. Przemawiając na szczycie do liderów biznesu, premier Turnbull ogłosił, że wschodząca klasa średnia w państwach ASEAN otwiera duże możliwości przed australijskimi firmami. Jego przekaz i intencje zostały też podkreślone w zwyczajowym komunikacie opublikowanym na zakończenie szczytu, który zawierał obronę zasad wolnego handlu i zobowiązanie do „wzmocnienia wymiany handlowej i inwestycji, jak również do sprzeciwiania się wszelkim formom protekcjonizmu”.

Najważniejszym wydarzeniem szczytu było utworzenie Inicjatywy Współpracy Infrastrukturalnej ASEAN-Australia. Projekt będzie koncentrował się na tworzeniu w całym regionie sprzyjających warunków dla publicznych i prywatnych inwestycji infrastrukturalnych.

Wprawdzie minister spraw zagranicznych Australii Julie Bishop powiedziała, że „inicjatywa nie ma stanowić przeciwwagi dla chińskiego dalekosiężnego projektu: Jeden Pas i Jedna Droga, mającego na celu reaktywację Jedwabnego Szlaku, ale inicjatywa chce powstrzymać wzrost znaczenia Chin w tym regionie.

Nowe wyzwania zarówno dla krajów ASEAN, jak i Australii, przynosi wzrost znaczenia Chin w Azji. Rosnąca potęga Państwa Środka doprowadziła do pęknięć w ramach ASEAN. Małe państwa członkowskie, które są coraz bardziej uzależnione gospodarczo od Chin, zwłaszcza położone w kontynentalnej części Azji Południowo-Wschodniej, wykazują uległość wobec strategicznych celów wielkiego sąsiada.

Największym potencjalnym punktem zapalnym są kwestie dotyczące Morza Południowochińskiego. Rząd Australii zaczął opierać się rosnącym wpływom Chin na politykę wewnętrzną. Australia obawia się, że władze chińskie wykorzystują powiązania gospodarcze z Australią, aby wywierać niepożądany wpływ na australijskie media, edukację i instytucje polityczne.

Kwestie zmiecione pod dywan

Jednym z obszarów, w których zwiększone zaangażowanie spowoduje komplikacje dla Australii jest kwestia praw człowieka. Przed szczytem amerykańska organizacja pozarządowa Human Rights Watch wezwała Australię do zajęcia stanowiska wobec tego, co postrzega jako falę nadużyć mających obecnie miejsce w całym regionie. Grupa dokładnie wskazała przypadki naruszeń praw człowieka w ośmiu państwach ASEAN, w tym „wojnę narkotykową” na Filipinach, potworne zbrodnie popełniane wobec muzułmańskiej mniejszości Rohingya w Mjanmie oraz niedawne unicestwienie opozycji politycznej w Kambodży.

Szczyt pokazał też, że zarówno ASEAN, jak i Australia dążą do zrównoważenia wpływów Chin w regionie, niemniej jednak obie strony pragnęły uniknąć negatywnej reakcji Chin. We wspólnym komunikacie ASEAN i Australia zawarły zwyczajowe wezwanie do „powściągliwości” w regionie Morza Południowochińskiego, gdzie agresywne chińskie roszczenia terytorialne są kwestionowane przez 4 państwa członkowskie ASEAN: Wietnam, Filipiny, Brunei i Malezję, a także przez Tajwan. W komunikacie podkreślono również „potrzebę wzmocnienia wzajemnego zaufania i bezpieczeństwa” w regionie.

Natomiast podczas konferencji prasowej premierzy Lee i Turnbull mówili o regionie „Indo-Pacyfiku”, odnosząc się do mniej chinocentrycznej wizji Azji.

Obok swoich tradycyjnie silnych powiązań z Wielką Brytanią i Stanami Zjednoczonymi, Australia dąży do wzmocnienia swojej pozycji w regionie Azji Południowo-Wschodniej. Rosnące zaangażowanie Australii w relacjach z ASEAN wzmocni jej pozycję w regionalnych forach dyplomatycznych i zwiększy prawdopodobieństwo, że ściślejsze partnerskie stosunki między mniejszymi państwami Azji pozwolą im z powodzeniem stawić czoła strategicznym wyzwaniom wynikającym ze zmieniającej się międzynarodowej równowagi sił.

Australia będzie starała się pogłębiać powiązania inwestycyjne i handlowe z państwami ASEAN, jednak bardzo ostrożnie, aby nie rozgniewać Chin – swojego najważniejszego partnera handlowego.

 

© [2018] The Economist Intelligence Unit Limited.

Wszystkie prawa zastrzeżone. Artykuł opublikowany na licencji, tłumaczenie NBP. Oryginał w j. angielskim znajduje się w bazie www.viewswire.com


Tagi


Artykuły powiązane

Popularne artykuły